Manuel Çıtak: Kendine Ait Bir Ada
İstanbul Modern Fotoğraf Galerisi, Manuel Çıtak'ın (1962–2023) fotoğrafa başladığı 1980'lerden 2023'te aramızdan zamansız ayrılışına kadar uzanan üretiminden oluşan kişisel sergisine ev sahipliği yapıyor. Sanatçının şehirde, kentin çeperlerinde ve kırsalda insanın varoluşuna odaklanan çalışmalarından oluşan “Kendine Ait Bir Ada”, Çıtak'ın belgesel fotoğrafla kurduğu şiirsel ilişkiyi görünür kılmayı amaçlıyor.
Sergi, Çıtak'ın insan hâllerini betimleyen, çok bilinen siyah-beyaz kıyı fotoğraflarının yanı sıra renkli ve siyah-beyaz şehir manzaralarını, o dönemde henüz yaygın olmayan panoramik formatta ürettiği çalışmaları, portreleri, Anadolu’da ve çevre ülkelerde çektiği fotoğrafları bir araya getirerek üretiminin daha az bilinen yönlerini de görünür kılıyor.
Sanatçının tüm kariyerini ilk kez bir arada sunan “Kendine Ait Bir Ada", Çıtak'ın günlük yaşama duyduğu ilgiyi, seriler hâlinde çalışma eğilimini, güçlü entelektüel birikimini, kıvrak mizahını, kendine özgü bakış açısını ve sade üslubunu ortaya koyuyor. Sergi, aynı zamanda eşi, yazar Şebnem İşigüzel’in ifadesiyle, sanatçının “bir başına, tek başına, gönüllü bir yalnızlıkla yarattığı fotoğraf dünyasını, kendine ait adası”nı izleyiciyle buluşturuyor.
Sergi kapsamında Türkçe ve İngilizce hazırlanan katalogda, yapıtlara ek olarak, sergi küratörü Demet Yıldız Dinçer’ın kaleme aldığı kavramsal çerçeve metni yer alıyor. Aynı zamanda, Şebnem İşigüzel’in “Kendine Ait Bir Ada” ve Orhan Cem Çetin’in “İyi Fotoğrafçı” başlıklı yazıları da sergiye paralel hazırlanan yayında okuyucuyla buluşuyor.
Küratör: Demet Yıldız Dinçer
Küratöryel Ekip: Naz Uğurlu Benek, Tamar Çıtak
Sanatçı hakkında:
Manuel Çıtak fotoğrafla, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Akademisi’nde Grafik Bölümü’nde okurken tanıştı. 1990'da Ermeni toplumu foto-röportajıyla adından söz ettiren Çıtak, Cornucopia, Skylife, National Geographic ve İstanbul dergileri için çalıştı, çeşitli reklam ve tanıtım kampanyalarına fotoğraflar çekti. 1990'lardan 2000'lerin ortalarına uzanan Kilyos kıyı fotoğraflarının ilk örnekleri Radikal gazetesinde 1996 yılında yayımlandı. 2000 yılında Kardelenler projesini gerçekleştirdi. Aynı yıllarda, Orhan Pamuk'un Kars yolculuklarına eşlik etti; çektiği fotoğraflar yazarın Kar (2002) romanın dünya dillerindeki kapaklarında ve röportajlarda kullanıldı. Çıtak’ın fotoğrafları aralarında Üç Şehir Bir Kahve: Kahire- İstanbul- Viyana (2016), Röportaj Hikayeler; Geschichten, Stories (2003), Türkiye’de Fotoğraf (1999), Boğaziçi’nde Yalılar, İnsanlar (1997)’ın yer aldığı pek çok yayında yer aldı. Monografilerinin ilki Karakutu Cep Fotoğraf Albümleri No.7, Görünüş (1997) ikincisi ise Eczacıbaşı Fotoğrafçılar Dizisi 16 Manuel Çıtak adıyla 2025’te yayımlandı.
Çalışmaları “Paylaşılan Kutsal Mekânlar” (Depo, 2019); “İnsan İnsanı Çekermiş” (İstanbul Modern, 2016); “İnanç” (Selanik Fotoğraf Müzesi, 2010), “İmalat Hatası” (9. İstanbul Bienali, Hafriyat Grubu ile, 2005); “Musulmans au Caire, à Téhéran, Istanbul, Paris, Dakar” (Parc de la Villette, Pavillon Paul Delouvrier, Paris, 2004); “Rıhtımlar Arasında” (Las Palmas, Rotterdam, 2002); “Kimlik ve Çevre” (Ludwig Müzesi, Budapeşte, 1999), “Méditerranéennes” (L'Atelier de Visu, Marsilya, 1999); “Admissions of Identity” (City Museum ve Mappin Art Gallery, Sheffield, 1998) ve “İstanbul - İnançların buluştuğu Kent” (Millî Reasürans Sanat Galerisi, 1996), gibi pek çok grup sergisinde izleyiciyle buluştu. Tek kişisel sergisi “islomania” 2022'de Depo İstanbul'da açıldı. Fotoğrafları, İstanbul Modern Sanat Müzesi Fotoğraf Koleksiyonu’nun da aralarında olduğu çeşitli koleksiyonlarda bulunuyor.
Görsel:
Kilyos Plajı
“Kıyıdakiler” serisinden, 2000 (detay)
İstanbul Modern Sanat Müzesi Fotoğraf Koleksiyonu