Neş’e Erdok, 1940

Neş’e Erdok, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü Neşet Günal Atölyesi’nden mezun olduktan sonra, Madrid’de Escuela Eutral de Idiomas’ta ve Escuela Diplomética’da İspanyol dili, edebiyatı, uygarlığı ve sanat tarihi üzerine çalışmalar yapar.

Neş’e Erdok’un resimleri 1970’lerden bu yana figüre ilişkin gerçekçi bir yaklaşımı benimseyerek, fazlasıyla kentleşmiş ortamlardaki kimlik, sınıf ve cinsiyet sorunlarını keşfe çıkar. Gündelik insan halleri ile resim disiplininin barındırdığı sayısız imge ve temsil biçimini birleştiren çalışmalar, sanatçının yoğun gözlem gücünü sergiler. Çalışmalarının öznesi kendi bedeni dahi olsa, belleğinden ve görsel arşivinden faydalanır. Resmettiği karakterler gündelik hayatta bizzat kendisinin gördüğü ve model olarak aldığı kimselerdir. Böylelikle tuval yüzeyinde yarattığı sahneler gündelik hayat ile somut ve gerçekçi bir diyalog kurar.

“Abi, Gaste?” adlı resimde başından sarkan ve içinde var olmak için çabaladığı kalabalık dünyaya karşı pek bir koruma sağlamayan paltoyla çerçevelenmiş küçük bir erkek çocuğu görülür. Giysileri kent yaşamına çok kısa bir süre önce katıldığını belli ederken, hemen çevresindeki puantiyeli palto giymiş kadının, kürk şapkalı adamın ya da bere ve gözlük takmış figürlerin giysileriyle keskin bir tezat oluşturur. Sol tarafındaki, kucağında bebek taşıyan kadın ve kadının bacağına yapışmış kız gibi, o da yoksuldur, ama onların tersine, kendisine yardımcı olabilecek kimsesi yoktur. Sanatçı, gazeteci çocuğun haykırışının yalnızca işinin bir parçası değil, aynı zamanda karmaşık kent yaşamında kendisinin de yer aldığını haykıran varoluşçu bir çığlık olduğunu sezdirmek ister sanki. Resim, ilk kez sergilendiği 1985 yılındaki toplumsal hareketlilikle özel bir bağa sahiptir; köyden kente çok yüksek bir göç oranının damga vurduğu bir on yılın tam ortasında izleyiciye sunulmuştur. Arka plandaki gri tonlar ve tablonun üst köşesindeki bedensiz, tek çıplak ayak, sahneye hâkim olan kasvetli kış duygusunun altını çizerek, resme gerçeküstücü bir yalıtılmışlık, çıplaklık, ölüm ve insanlığın ortak kaderi çağrışımlarını kazandırır.