BURADASINIZ » ANA SAYFA » SİNEMA » GEÇMİŞ PROGRAMLAR

Chantal Hakkında Her Şey

 

10-20 Mart 2016

İstanbul Modern Sinema, Filmmor Kadın Filmleri Festivali işbirliğiyle, 5 Ekim 2015 günü aramızdan ayrılan, deneysel ve feminist sinemanın öncülerinden Belçikalı yönetmen Chantal Akerman’ın Türkiye’de bugüne kadar yapılmış en geniş retrospektifini sunuyor.

Kendini “Brüksel’de doğmuş, Yahudi bir kız” olarak tanımlayan Chantal ilk filmi Saute Ma Ville’i 18 yaşında çekti. 1975 yılında yaptığı başyapıtı Jeanne Dielman ile bir kadının sıradan ev hayatında cinayetle yemek pişirmenin aynı dehşete sahip olabileceğini, “kişiselin politik” olduğunu gösterdi. Herhangi bir kategoriye girmeyi reddetse de “kadınların sineması” hikayesinde çok kilit bir rolü olduğu gibi sinema biçimine ve anlatımına getirdiği yeni önerilerle sinema tarihini değiştirmiş yönetmenlerdendir. Bugüne kadar 40’tan fazla film yaptı. New York’tan İsrail’e, Güney Amerika’dan komünizm sonrası Doğu Avrupa’ya gitti. Köklerinin izini sürerek hayatındaki kayıp bağlantıların peşinden soykırımı, yersizliği, yerinden edilmeyi, kendi deyişiyle annesinin anlatamadıklarını anlattı. Kurmaca veya belgesel, her işini düz anlatı yapısından, açıklamalardan kurtarıp büyük şeyleri dillendirmemeyi tercih etti. Todd Haynes, Michael Haneke, Gus Van Sant, Sally Potter gibi yönetmenlerin etkilendiğini defalarca belirttikleri Chantal Akerman’ın son filmi, No Home Movie dünya prömiyerini 2015 Locarno Film Festivali’nde yapmıştı. 16 filmlik programda annesiyle olan ilişkisine dair bu dokunaklı belgesel de dahil olmak üzere, Proust’tan uyarladığı Tutsak (La Captive, 2010), son kurmaca filmi, Joseph Conrad’ın ilk romanından uyarladığı, çekimlerini Kamboçya’da gerçekleştirdiği Budala Almayer (La Folie Almayer) yer alıyor. Yönetmenin filmografisi haricinde, kendi sanatı üzerine konuştuğu Chantal Akerman: From Here (2010) isimli belgesel de gösterilecek.

 

PATLAT ŞEHRİ  (SAUTE MA VILLE), 1968

Belçika |DCP, Siyah-Beyaz, 13’| Fransızca

Oyuncu: Chantal Akerman

Tamamı daracık bir mutfakta geçen film, belirli sınırlar içine, özellikle de mutfağa hapsolmuş kadının özgürlüğe giden yolu yok edici bir eylemle açmasını ironik bir dille anlatır.

 

ODA (LA CHAMBRE), 1972

Belçika |DCP, Renkli ,11’| Sessiz

Oyuncu: Chantal Akerman

Kamera, eşyalarla dolu küçük bir apartman dairesinde dolaşır, biz ise Chantal’ın izleyiciye bakarak yaptıklarını gözlemleriz. Hareketli bir natürmorta benzeyen Oda, yönetmenin New York’ta çektiği ilk film.

 

OTEL MONTEREY (HOTEL MONTEREY), 1972

Belçika, ABD |DCP, Renkli , 65’| Fransızca

Chantal’ın ilk çalışmalarından olan Hotel Monterey, New York’ta kimsesiz ve yaşlı insanların geldiği ucuz bir oteli anlatır. Akerman, filmde otelin koridorunu, asansörünü, kapılarını, pencerelerini ve otel sakinlerini adeta bir tablo gibi resmeder, izleyiciyi bu olağandışı mekânın parçası haline getirir.

 

15 AĞUSTOS (LE 15/8), 1974

Belçika| DCP, Siyah-Beyaz, 42’| Fransızca

Yönetmenler: Chantal Akerman, Samy Szlingerbaum

Oyuncular: Chantal Akerman, Samy Szlingerbaum, Chris Myllykoski

Film, 1973 yılının 15 Ağustos günü Paris’teki bir apartman dairesinde Finlandiyalı bir kızı takip eder. Dış ses anlatımı sayesinde kızın aklından geçen sıradan ve tekrar eden düşüncelere gireriz.

 

JEANNE DIELMAN, 23 COMMERCE QUAY, 1080 BRUSSELS, 1975

Belçika, Fransa |DCP,  Renkli, 201’| Fransızca

Oyuncular: Delphine Seyrig, Jan Decorte, Henri Storck

Jeanne Dielman’ın kocasının ölümünden itibaren, yani altı yıldır rutini hiç değişmez. Her gün erken kalkar, oğlunu hazırlar, okula gönderir. Sonrasında ev işlerini yapar, alışverişe gider. Öğleden sonraları bir erkekle para karşılığı seks yapar. Ardından akşam yemeğini hazırlar. Sinema tarihini değiştirmiş bir klasik olarak kabul edilen Jeanne Dielman, izleyiciye bir kadının donuk ev hayatını 195 dakika boyunca deneyimleme olanağı vererek cinayetle yemek pişirmeyi, dramatikle dramatik olmayanı aynı değerde temsil eder. Sadece öyküsüyle değil, biçimsel olarak da yeni bir anlatım önerir.    

 

EVDEN HABERLER (NEWS FROM HOME), 1976

Fransa, Belçika, Batı Almanya |DCP, Renkli, 89’| Fransızca 

Oyuncu: Chantal Akerman (dış ses)

Belgeselin ana karakterleri New York sokakları ve Chantal’ın sesi. Chantal annesinin Belçika’dan 1971-1973 yılları arasında gönderdiği mektupları okurken 1970’lerin New York’unda, Manhattan sokaklarında yolculuğa çıkar.

 

BEN SEN O (JE TU IL ELLE), 1984

Belçika, Fransa | DCP, Siyah-Beyaz,  86’| Fransızca

Oyuncular: Chantal Akerman, Niels Arestrup, Claire Wauthion

Chantal’ın 24 yaşında çekip başrolünü oynadığı film, feminist sinemanın başyapıtlarından biridir. Kahramanının hayatından iki günü cüretkar bir dille anlatan filmde, “ben” Chantal’ın canlandırdığı Julie; “sen” izleyici, “o erkek” otostop çektiği kamyon şoförü, “o kadın” ise eski kız arkadaşıdır. Chantal, Julie aracılığıyla hem kendi hem izleyicinin sorularına cevap arar.

 

GÜNEY (SUD), 1999

Belçika, Fransa | Digital Betacam, Renkli, 71’| İngilizce

Güney, William Faulkner ve James Baldwin’in izinde Birleşik Devletler’in güneyine bakıyor. Chantal, filme başlamadan kısa süre önce Teksas’ta bir siyah adam üç beyaz tarafından öldürülür ve büyük tepki yaratır. Chantal, filmde bu hikayeyi kendi bakış açısıyla anlatıyor ve güneyin sessizliğinin sesini arıyor.

 

TUTSAK (LA CAPTIVE), 2000

Fransa, Belçika | 35mm, Renkli, 118’| Fransızca

Oyuncular: Stanislas Merhar, Sylvie Testud, Olivia Bonamy

Marcel Proust’un La Prisonniére romanından uyarlanan film, aşkın saplantıya dönüşmesine odaklanıyor. Simon saplantılı bir aşk duyduğu Arianne ve anneannesi ile aynı evde yaşamaktadır. Arianne’ı sürekli takip eder, hakkında her şeyi bilmek ister, opera sanatçısı bir kadın ile ilişkisi olduğundan şüphelenir. Arianne için hayat gün geçtikçe zorlaşır.

 

SINIRIN ÖTE YANI (DE L’AUTRE CÔTE), 2002

Belçika, Fransa, Avustrayla, Finlandiya | Digital Betacam, Renkli, 103’| Fransızca, İngilizce, İspanyolca

Film, yasadışı göçmenler ve Arizonalılarla, bazen bir kapı aralığında, bazen bir ofiste, bir restoranda ya da bir avluda gerçekleşen göçmenlik üzerine yapılan görüşmelerden oluşuyor. Gece görüşlü kameralarda yalnızca bir siluet olarak beliren göçmenlerin yasadışı geçmeye çalıştıkları sınır, Sınırın Öte Yanı...

 

YARIN TAŞINIYORUZ (DEMAIN ON DEMENAGE), 2004

Fransa, Belçika |35mm, Renkli, 111’| Fransızca

Oyuncular: Sylvie Testud, Aurore Clément, Jean-Pierre Marielle

Charlotte, dul annesini kendisiyle yaşaması için yanına çağırınca eşya dolu olan evi çalışamayacağı kadar kalabalık gelmeye başlar. Evde piyano dersleri vererek geçimini sağlayan anne ile erotik bir roman yazmaya çalışan kızın birlikte var olma mücadelesi.

 

ORALARDA (LA-BAS), 2006

Belçika, Fransa |Digital Betacam, Renkli,78’| Fransızca, İngilizce

Oyuncular: Chantal Akerman

Soykırım’dan kurtulmuş bir annenin kızı olan Akerman, filmde, kamerasını Tel Aviv’de bir apartmana çeviriyor ve bir soruyla yola çıkıyor: “İsrail vaat edilmiş topraklar mı, yoksun bir sürgün mü?”

 

SONIA WIEDER ATHERTON İLE DOĞU’DA  (A L’EST AVEC SONIA WIEDER-ATHERTON ), 2009

Fransa | Digital Betacam, Renkli, 84’| Fransızca

Filmlerinde müziğe daima baş rollerden birini veren yönetmen Chantal, bu belgeselde kamerasını 1980’li yıllardan beri birlikte çalıştığı çellist Sonia Wieder Atherton’a çeviriyor. Atherton’un sanatı, hayatı ve Akerman’la olan ilişkisi üzerine bir belgesel...

 

CHANTAL AKERMAN, BAKTIĞI YERDEN (CHANTAL AKERMAN, DE CÁ), 2010

Brezilya | Pro Res, Renkli, 60’ | İngilizce

Chantal, belgesel boyunca açık bir kapının arkasına konumlandırılmış kameraya kendi sineması ile ilgili konuşuyor. Bu kadraj ve çekim stili, “çalışmak için bir koridora ve kapılara ihtiyacım var” diyen Chantal’ın sinemasına bir gönderme.  

 

BUDALA ALMAYER (LA FOLIE ALMAYER), 2011

Belçika, Fransa |DCP, Renkli , 127’| Fransızca, İngilizce, Khmerce

Oyuncular: Stanislas Merhar, Marc Barbé, Aurora Marion, Zac Andrianasolo, Sakhna Oum

Joseph Conrad’ın 1895 tarihli ilk romanından uyarlanan filmde, sömürgeci Gaspard Almayer zengin olup Avrupa’ya dönme hayalini gerçekleştirememiştir. Kızı Nina’yı Batı’da yetiştirmiş, kendini ise iki kültüre de ait hissedememiştir. Mutsuzdur. Dönüşünde Nina’ya saplantılı biçimde bağlanır.

 

NO HOME MOVIE, 2015

Belçika, Fransa | DCP, Renkli, 115’| Fransızca

Oyuncular: Chantal Akerman, Natalia Akerman

Chantal, el kamerası ve akıllı telefonla çektiği filmde izleyiciyi annesinin son günlerine tanıklık etmeye davet ediyor. No Home Movie, Soykırım’dan kurtulup Brüksel’de evlenen, burada kızlarını büyüten ve hayatı boyunca anksiyete bozukları yaşayan bir anne, evde olma ve olamama üzerine kişisel bir çalışma. Yönetmenin ölmeden önce çektiği son film.

 

 

 

 

İşbirliğiyle

 

Katkılarıyla